สวัสดีครับนักดื่มมือใหม่และชาวโฮมบรูว์ที่รักทุกคน ลุงบรูว์เองครับ วันนี้ลุงขอหยิบยกเรื่องราวที่เป็นเหมือน “ด่านปราบเซียน” ของคนที่เพิ่งก้าวเข้าสู่วงการคราฟต์เบียร์มาเล่าสู่กันฟัง ลุงเชื่อว่าหลายคนที่เพิ่งเริ่มดื่ม พอเห็นบอร์ดเมนูในร้านหรือกระป๋องสวยๆ ในตู้แช่ ก็มักจะถูกดึงดูดด้วยคำว่า IPA แต่พอสั่งมาจิบอึกแรกเข้าไปเท่านั้นแหละ… หน้าเบี้ยว คิ้วขมวด และเกิดคำถามในใจทันทีว่า “นี่มันเบียร์หรือยาขมกันแน่?” บางคนถึงขั้นถอดใจแล้วหันกลับไปหาเบียร์ลาเกอร์ใสๆ ดื่มง่ายๆ เหมือนเดิมไปเลย ซึ่งลุงบอกเลยว่าน่าเสียดายมากๆ ครับ เพราะจริงๆ แล้วหากเราเข้าใจ ความแตกต่างเบียร์ IPA อย่างถ่องแท้ เราจะพบว่ามันคือศิลปะแห่งรสชาติที่น่าหลงใหลที่สุดในโลกของคราฟต์เบียร์เลยล่ะครับ
ก่อนอื่นเราต้องทำความเข้าใจก่อนว่า โลกของคราฟต์เบียร์นั้นไม่ได้มีแค่ความเมา แต่มันคือการเดินทางของรสชาติ กลิ่น และเรื่องราวเบื้องหลัง ซึ่งการเรียนรู้ วิธีดื่มคราฟต์เบียร์ อย่างถูกต้อง จะช่วยเปิดประตูสู่โลกใบใหม่ที่คุณอาจจะไม่เคยสัมผัสมาก่อน และ IPA หรือ India Pale Ale ก็คือหนึ่งใน สไตล์เบียร์ยอดนิยม ที่ได้รับความรักอย่างล้นหลามจากนักดื่มทั่วโลก วันนี้ลุงจะพาไปเจาะลึกแบบคนกันเองว่า ทำไมมันถึงต้องขม และเราจะมีวิธีรับมือหรือดื่มด่ำกับมันอย่างไรให้ฟินจนวางแก้วไม่ลง
ย้อนรอยประวัติศาสตร์: ความขมที่ไม่ได้เกิดจากความตั้งใจแกล้ง
รู้หรือไม่ครับว่า ความขมของ IPA นั้นไม่ได้เกิดจากความซาดิสม์ของคนต้มเบียร์ที่อยากทรมานลิ้นลูกค้า แต่มันเป็นผลลัพธ์จากความจำเป็นในหน้าประวัติศาสตร์! เรื่องราวต้องย้อนกลับไปในยุคศตวรรษที่ 18 สมัยที่กองทัพอังกฤษเดินทางไปประจำการอยู่ที่ประเทศอินเดีย ทหารอังกฤษคิดถึงเบียร์จากบ้านเกิดมาก แต่ปัญหาคือการขนส่งทางเรือจากอังกฤษไปอินเดียต้องใช้เวลาหลายเดือน ต้องผ่านเส้นทางศูนย์สูตรที่อากาศร้อนจัด เบียร์ที่ส่งไปถึงมักจะบูดเสียจนดื่มไม่ได้
นักต้มเบียร์ชาวอังกฤษจึงต้องหาวิธีแก้ปัญหานี้ และพระเอกขี่ม้าขาวก็คือดอกฮอปส์ (Hops) พืชไม้เลื้อยที่เป็นหนึ่งในสี่วัตถุดิบหลักของการทำเบียร์ ฮอปส์ไม่เพียงแต่ให้กลิ่นหอม แต่ยังมีคุณสมบัติเป็นสารกันบูดตามธรรมชาติ (Natural Preservative) พวกเขาจึงอัดฮอปส์ลงไปในถังหมักเบียร์ในปริมาณที่มหาศาลกว่าปกติ เพื่อให้เบียร์รอดชีวิตจากการเดินทางข้ามน้ำข้ามทะเลไปจนถึงอินเดียได้ ผลลัพธ์ที่ได้คือเบียร์ที่ไม่บูด แต่แลกมาด้วยรสชาติที่ขมจัดจ้าน และมีแอลกอฮอล์สูงขึ้นเล็กน้อย แต่น่าประหลาดใจที่ทหารอังกฤษกลับหลงรักรสชาตินี้ และนั่นคือกำเนิดของ สไตล์เบียร์ยอดนิยม ที่เราเรียกกันว่า India Pale Ale หรือ IPA นั่นเองครับ นี่แหละครับคือ ความแตกต่างเบียร์ IPA ที่มีรากฐานมาจากเรื่องราวการเอาชีวิตรอดของเบียร์กลางมหาสมุทร
สุนทรียภาพแห่งความขม: เมื่อดอกฮอปส์ร่ายมนต์
ในฐานะที่ลุงคลุกคลีกับการทำเบียร์มานาน ลุงอยากอธิบายหลักการทำงานของฮอปส์ให้ฟังแบบง่ายๆ ฮอปส์นั้นมีต่อมเรซินที่เรียกว่า Lupulin ซึ่งภายในจะประกอบด้วย Alpha Acids ที่เป็นตัวการหลักของความขม ยิ่งต้มฮอปส์ในน้ำเวิร์ท (Wort – น้ำมอลต์ก่อนหมัก) นานเท่าไหร่ ความขมก็จะยิ่งถูกสกัดออกมามากเท่านั้น แต่ในขณะเดียวกัน ฮอปส์ก็มีน้ำมันหอมระเหย (Essential Oils) ที่ให้กลิ่นหอมชื่นใจ ไม่ว่าจะเป็นกลิ่นผลไม้เมืองร้อนอย่าง มะม่วง เสาวรส สับปะรด กลิ่นซิตรัสอย่าง ส้ม เกรปฟรุต หรือแม้กระทั่งกลิ่นสนและดอกไม้
นักต้มเบียร์ หรือ Brewer ที่เก่งกาจ จะรู้ว่าต้องใส่ฮอปส์ตอนไหนเพื่อดึงความขมออกมาให้พอดี และต้องใส่ตอนไหน (เช่น การทำ Dry Hopping ที่ใส่ฮอปส์หลังต้มเสร็จ) เพื่อดึงกลิ่นหอมออกมาให้เตะจมูกที่สุด ดังนั้น เวลาที่คุณดื่ม IPA คุณไม่ได้กำลังดื่มแค่น้ำขมๆ แต่คุณกำลังดื่มผลงานศิลปะที่นักต้มเบียร์พยายามบาลานซ์ระหว่าง “ความขมที่หนักแน่น” และ “ความหอมที่ระเบิดในจมูก” เมื่อคุณเข้าใจจุดนี้ วิธีดื่มคราฟต์เบียร์ ของคุณจะเปลี่ยนไป คุณจะเริ่มค้นหาความหมายที่ซ่อนอยู่ในฟองนุ่มๆ เหล่านั้น
เปิดคู่มือ: วิธีดื่มคราฟต์เบียร์ IPA ให้เข้าถึงความหอมแบบไม่ต้องฝืน
สำหรับนักดื่มมือใหม่ ลุงบรูว์มีเคล็ดลับและ วิธีดื่มคราฟต์เบียร์ สไตล์ IPA ให้คุณรู้สึกเอ็นจอย ไม่ต้องฝืนกลืนอีกต่อไป ลองทำตามสเต็ปนี้ดูนะครับ:
-
ปลุกสัมผัสด้วยการดม (Aroma First): ก่อนจะให้แก้วแตะริมฝีปาก ลุงขอให้คุณแกว่งแก้วเบาๆ เพื่อกระตุ้นให้คาร์บอนไดออกไซด์พากลิ่นหอมระเหยขึ้นมา เอาจมูกสูดกลิ่นให้เต็มปอด ลองหลับตาแล้วจินตนาการดูว่าคุณได้กลิ่นอะไร? มันคือกลิ่นส้ม? กลิ่นสับปะรด? หรือกลิ่นป่าสนดงดิบ? การดมกลิ่นก่อนจะช่วยหลอกสมองให้เตรียมพร้อมรับรสชาติ และเมื่อคุณดื่มเข้าไป ความขมจะรู้สึกซอฟต์ลงเพราะสมองไปโฟกัสที่ความหอมแล้ว
-
จิบเพื่อทำความรู้จัก ไม่ใช่กระดกเพื่อความเมา (Sip & Coat): อย่าดื่ม IPA แบบกระดกรวดเดียวหมดแก้วเหมือนเบียร์วุ้นทั่วไป ให้จิบคำเล็กๆ ปล่อยให้น้ำเบียร์ไหลผ่านลิ้นให้ทั่ว ปล่อยให้ความขมปะทะโคนลิ้น แต่อย่าเพิ่งรีบกลืน ให้คุณหายใจออกทางจมูกเบาๆ ตอนกลืน คุณจะสัมผัสได้ถึงกลิ่นหอมที่ตีกลับขึ้นมา (Retronasal Olfaction) มันคือความรู้สึกที่อวลอยู่ในปากแบบยาวนาน (Lingering Finish) นี่แหละคือเสน่ห์ของ ความแตกต่างเบียร์ IPA ที่หาไม่ได้ในเบียร์สไตล์อื่น
-
จับคู่กับอาหารที่ใช่ (Food Pairing Magic): นี่คือไม้ตายของลุงเลยครับ! ความขมของ IPA เป็นศัตรูตัวฉกาจของความเลี่ยนและความเผ็ด ลองสั่ง IPA มาจับคู่กับอาหารไทยรสจัดจ้านอย่าง ผัดกะเพราเนื้อ ยำรสแซ่บ หรือของทอดอย่าง หมูกรอบ ไก่ทอดดูสิครับ ความขมของฮอปส์จะทำหน้าที่ตัดความมันเลี่ยน (Cut through the fat) ล้างปากให้สะอาด และที่น่าทึ่งคือ มันจะไปดึงความหวานและเครื่องเทศในอาหารให้โดดเด่นขึ้น คุณจะพบว่าเบียร์แก้วเดิมอร่อยขึ้นเป็นกอง
-
เริ่มต้นจากสาย Hazy หรือ Session IPA (Baby Steps): ถ้าคุณรู้สึกว่า IPA แบบดั้งเดิม (West Coast IPA) ที่ใสและขมจัดมันยังโหดเกินไป ลุงแนะนำให้เริ่มต้นจาก Session IPA ที่แอลกอฮอล์ต่ำและขมน้อยกว่า หรือหันไปลอง Hazy IPA (หรือ New England IPA) ที่สีขุ่นเหมือนน้ำผลไม้ สไตล์นี้จะเน้นใส่ฮอปส์ช่วงท้าย ทำให้แทบจะไม่มีความขมเลย แต่กลิ่นหอมผลไม้เมืองร้อนจะระเบิดเต็มปากเต็มคำ ดื่มง่ายและเป็นมิตรกับมือใหม่สุดๆ
ส่งท้ายจากลุงบรูว์
โลกของคราฟต์เบียร์คือพื้นที่ของการเปิดใจรับสิ่งใหม่ๆ ครับ เหมือนกับการเดินทางในชีวิตที่เราอาจเจออุปสรรคหรือความขมขื่นบ้างในตอนแรก แต่ถ้าเราเข้าใจที่มาที่ไปของมัน และรู้วิธีรับมือกับมันอย่างถูกวิธี ความขมนั้นก็จะกลายเป็นมิติที่ลุ่มลึก และทำให้ช่วงเวลาแห่งการพักผ่อนของคุณมีความหมายมากยิ่งขึ้น
สไตล์เบียร์ยอดนิยม อย่าง IPA ไม่ใช่เครื่องดื่มที่ทำมาเพื่อกีดกันใคร แต่มันคือคำเชิญชวนให้นักดื่มมาร่วมสำรวจขีดจำกัดของรสชาติไปพร้อมๆ กับนักต้มเบียร์ ในวันศุกร์ค่ำคืนนี้ หรือในทริปพักผ่อนครั้งหน้า ลองแวะร้านคราฟต์เบียร์ใกล้บ้าน สั่ง IPA สักแก้ว แล้วใช้วิธีที่ลุงแนะนำดูนะครับ ลุงเชื่อว่าประสบการณ์ “แก้วแรก” ที่เคยทำหน้ายับ จะเปลี่ยนเป็นรอยยิ้มและโมเมนต์ดีๆ ที่คุณอยากบอกต่อเพื่อนๆ แน่นอน
ขอให้มีความสุขกับเบียร์แก้วโปรดของคุณครับ! ลุงบรูว์ (UncleBrew)
